Obamaland.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Guus Valk
Uitgeverij: 
Lebowski Publishers, Amsterdam, 2016
ISBN: 
978 90 488 2967 5

Guus Valk, correspondent van NRC Handelsblad in Washington, reist rond (“vele tientallen reizen”) in De Verenigde Staten in een poging het presidentschap van Obama te beschrijven. Dat reizen helpt hem het land beter te leren kennen, maar het is ook verwarrend en werpt almaar nieuwe vragen op.  Hij komt overal onvrede tegen en hij wil met zijn zoektocht de wortels van die onvrede blootleggen. Hij praat daartoe overal, met iedereen: met een burgemeester, een Mexicaanse immigrant, een kapster, een boer, een terdoodveroordeelde…. Het land valt sociaal en politiek uiteen, stelt hij vast. En hij wil onderzoeken waarom. 

Het boek begint met een verkiezingsmeeting van Trump, die plaatsvindt op hetzelfde kermisterrein waar zeven jaar geleden Obama de mensen kwam toespreken; deze laatste werd er toen onthaald als een soort Messias, als diegene die een “wind van verandering” zou brengen. “Jullie stem kan de wereld veranderen”, zei hij en schiep onrealistisch hoge verwachtingen. Hij werd inderdaad met een ongelooflijk zware taak geconfronteerd: het land uit een economische crisis leiden, twee oorlogen beëindigen, de natie verenigen en helen. Dat terwijl de Occupy Wallstreet -beweging en de “Tea Party” in volle opmars waren, de Afro-Amerikanen nog duidelijk het institutioneel racisme moesten ervaren (wat aanleiding gaf tot de “ Black Lives Matter” beweging),...

Een groep van 15 vooraanstaande Republikeinen vergadert al meteen op de dag van de presidentiële inauguratie om een anti-Obama strategie op te stellen: Obama dwarsbomen waar ze ook maar kunnen. Amerikanen moeten “Washington” leren haten, zich met man en macht verzetten tegen elke maatregel en a priori alles wat de regering doet als inmenging en beperking van hun persoonlijke vrijheid beschouwen. Ze gebruiken daarvoor elk middel, bijvoorbeeld 21 uur lang onafgebroken in de Senaat een kinderboek van Dr. Seuss voorlezen om alle procedures stil te leggen, meer dan 60 (vruchteloze) stemmingen tegen Obama te initialiseren, door “Gerrymandering” (controversiële manier om verkiezingsdistricten opnieuw in te delen, meestal ten voordele van de meerderheidspartij, nvdr.) de grenzen van de kiesdistricten legaal zó te hertekenen dat de Republikeinen er maximaal voordeel bij hebben. De 'shutdown' van de landelijke overheid die 15 dagen zal duren... Dat zal allemaal nog gemakkelijker worden als de Republikeinen in 2010 de meerderheid behalen in het Huis van Afgevaardigden en in 2012 ook in de Senaat.

De steenrijke oliebroers Charles en David Koch pompen tientallen miljoenen dollar in de Tea Party. Politiek en lobbyen zijn een industrie geworden. Met als motor de rijkste familie van Kansas, de familie Koch, lanceert gouverneur Brownback “de mars naar nul”. Dat wil zeggen naar geen belasting meer betalen. (wel grappig toen Brownback moest vaststellen dat Kansas zo goed als blut was, met tekorten tot 5 miljard, en de bewoners moest smeken om een belastingverhoging). Oud-regeringsmedewerkers laten zich inhuren als lobbyist in dienst van bedrijven en belangengroepen om “onwelgevallige” wetten tegen te houden. Nog geen 10% van de Amerikanen vindt dat het Congres (en het partijenstelsel) goed werkt, en misschien met reden, want het is inderdaad ook het toneel van lobbyen, macht uitoefenen, seks en verleiding, “easy wealth“ en “easy fame.” Slechts 25% van de Amerikanen zijn Republikein en 29% Democraat… Een totaal van 55% is dus politiek geïnteresseerd. Conventies zijn vooral een spektakel geworden, vier dagen gratis reclame.

Rond Obama wordt een muur gebouwd: Obama is de antichrist. Een ware Obama-haat waart door conservatief Amerika. Het succes van Sanders, het einde van het compromis, de zelfradicalisering van de Republikeinse partij, leiden tot een toestand die veel érger en onbegrijpelijker is dan de gemiddelde Europeaan zich kan voorstellen. Zo geloven veel Amerikanen dat er een Keniaanse Moslim in het Witte Huis woont. Een sheriff verzet zich tegen de beperking van de wapendracht, want hij is er van overtuigd dat Obama op een dag zijn leger op Amerikaanse burgers zal afsturen en dat hij zelfs samenspant met China om Amerika te bezetten. Groepen gewapende “Soevereine Burgers“ zien de politie als de grote tegenstanders. De wildste samenzweringstheorieën doen de ronde in “The United States of paranoia”, zoals Jesse Walker het in zijn boek noemt. De Bundy’s van Bunkerville in de woestijn van Nevada – geholpen door gewapende groeperingen van over het hele land - doen de federale troepen afdruipen. “Weld Country” (met 250.000 inwoners) wil zich afscheiden van Colorado en de “51st State” worden. Het geeft blijkbaar niet dat erin de Verenigde Staten dagelijks 544 mensen worden vermoord, want in Amerika leeft nog het macho-idee dat schieten reinigend werkt voor de ziel. Trouwens, iedere burger moet zich kunnen verdedigen en moet dus een wapen bezitten en dit overal meenemen; bijvoorbeeld op de Congressen, zodat ze hun kandidaat kunnen beschermen…

De “Latino’s” vertegenwoordigen één op zes Amerikanen en miljoenen migranten vanuit Mexico hangt een uitzetting boven het hoofd. Obama wil amnestie verlenen per decreet, wat een wilde golf van antimigratie retoriek ontketent en Trumps idee van “de machtige muur” aan de Mexicaanse grens.

Buitengewoon ontluisterend en schokkend is het hoofdstuk “Ras”. Post-raciaal Amerika blijkt er één te zijn van politiegeweld en racisme dat volgens Ta-Nehisi Coates “hersencellen doodt, luchtwegen blokkeert, spieren scheurt, organen verwijdert, botten kraakt en tanden breekt”, waarbij zwarten hun buurten moeten verlaten, lucratief worden aangehouden en neergeschoten. 38,2% van de Afro-Amerikaanse kinderen leven onder de armoedegrens tegen 12,4 van de witte kinderen. Drie vierden van de 'witte' Amerikanen heeft niet één 'zwarte' vriend of kennis.

Barak Obama is verplicht het “Washington spel” mee te spelen, dealtjes te sluiten, lekken naar de pers te manipuleren en uiteindelijk te regeren per decreet - want het Congres wil niet meewerken, bijvoorbeeld aan de nodige maatregelen om de klimaatverandering tegen te gaan, de hervorming van het gratiestelsel,... Een Democratische medewerker zal verklaren: “We wilden Washington veranderen maar Washington heeft ons veranderd”.

Maar Obama heeft eigenlijk “ontegenzeggelijk veel bereikt”: een verplichte zorgverzekering (40 miljoen onverzekerde Amerikanen zullen nu ook verplicht verzekerd worden), de economische crisis van 2008 is beperkt gebleven en het land is diverser, toleranter en stedelijker geworden.

Een boek dat voornamelijk handelt over haat, polarisatie, de teloorgang van de democratie en een vreemd soort religieus geïnspireerd conservatisme. Een voorbeeldje: “Purity Ball” is een plechtigheid waarbij een dochtertje in een witte trouwjurk haar vader en god belooft dat ze geen seks zal hebben vóór het huwelijk. Dan leggen ze een witte roos op een houten kruis waarna vader en dochter het bal openen.

Als je dacht dat je de V.S. een beetje kende, moet je dit boek toch maar eens lezen.

V De Raeymaeker